OFFB
Blog xe hơi, đánh giá xe ô tô, chia sẻ kiến thức về xe ô tô

Ngành ô tô Việt Nam: Bề bộn chuyển hướng

43 năm sau khi đất nước thống nhất và chấm dứt chiến tranh, ngành công nghiệp Ô tô Việt Nam vẫn chưa thể định hình, và các doanh nghiệp đi sau lại đang giữ vị trí nòng cốt.

Cùng chung một xuất phát điểm

Đến năm 1957, tức là khoảng 10 năm sau chiến tranh, dù là nước bại trận và bị tàn phá, kinh tế khó khăn, thiếu hụt nguyên liệu.. nhưng Nhật Bản đã xuất khẩu xe ô tô vào Mỹ nhờ thắt lưng buộc bụng và tiếp nhận tiến bộ khoa học, đồng thời tận dụng các đơn đặt hàng của Mỹ để phục hồi kinh tế.

Hàn Quốc sau 30 năm tạm ngừng chiến tranh, đến năm 1984 cũng đã đáp ứng nhu cầu xe cộ trong nước và xuất khẩu chiếc xe đầu tiên sang Canada. Những chiếc xe đầu tiên của họ cũng phải tiếp nhận công nghệ từ các hãng xe lớn của các quốc gia công nghiệp mạnh như Mỹ, Đức, Ý, Nhật Bản để chuyển mình.

Việt Nam đã có 43 năm tái thiết đất nước sau chiến tranh, cũng đã tạo nên những thay đổi và chuyển biến mạnh mẽ, trở thành một quốc gia phát triển trong khu vực. Công nghiệp ô tô đã nhận được nhiều ưu đãi của chính phủ 25 năm qua, nhưng cho đến nay để nói về ngành ô tô Việt Nam lại chỉ là những doanh nghiệp xuất hiện muộn nhất.

Ngành ô tô việt nam, công nghiệp ô tô, thaco

Thực trạng 25 năm phát triển

Các liên doanh ô tô ở Việt Nam phần lớn ra đời từ năm 1994, và nhận nhiều ưu đãi bảo hộ của Chính phủ về thuế, mặt bằng… nhằm xây dựng được một nền công nghiệp ô tô vững chắc. Nhưng đáng tiếc hầu hết các liên doanh chỉ tập trung giải bài toán đầu tư kinh doanh, thu hồi vốn và mục tiêu chủ yếu vẫn là thu lợi nhuận.

Việc phát triển chiến lược ô tô Việt Nam là ưu đãi, bảo hộ và vô điều kiện đã khiến cho yêu cầu tỷ lệ nội địa hóa xe con phải đạt được 40% từ năm 2010 sau nhiều lần sửa đổi vẫn chưa đạt được cho tới tận thời điểm này, khi mà thuế nhập khập xe trong khối ASEAN đã giảm về mức 0%.

Các dự án lắp ráp và các dây chuyền sản xuất đều không nhằm mục tiêu lâu dài, mà chỉ quay vòng một vài vòng đời xe bán chạy là chấm dứt, không có sự tiếp nối. Ford Mondeo, Escape, Mitsubshi Lancer, Pajero, BMW Series 3, Series 5, Toyota Fortuner, Honda Civic, CR-V… rất nhiều những dây chuyền lắp ráp CKD đã không còn tiếp nối nữa, mà thu hẹp, ngừng sản xuất và chuyển sang nhập khẩu về bán.

Ngành ô tô việt nam, công nghiệp ô tô, thaco

Các chính sách của Chính phủ đưa ra mới đây như Thông tư 20 về điều kiện kinh doanh xe hơi nguyên chiếc; Nghị định 116 về điều kiện sản xuất, lắp ráp và kinh doanh xe hơi hay việc điều chỉnh thuế Tiêu thụ đặc biệt nhằm lôi kéo sự tập trung vào khâu sản xuất nội địa cũng đã vấp phải sự không bằng lòng của nhiều hãng xe liên doanh.

Bộ Công Thương đang đưa ra các giải pháp để phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam, trong đó đề xuất chính sách miễn thuế tiêu thụ đặc biệt cho phần giá trị tạo ra trong nước như linh kiện, máy móc. Bộ Tài chính cũng cho biết sẽ nghiên cứu, xem xét, báo cáo Chính phủ việc miễn thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế nhập khẩu nguyên vật liệu cho các doanh nghiệp sản xuất linh kiện tại Việt Nam.

Trong khi Toyota và Honda tuyên bố tạm ngừng tất cả hoạt động sản xuất để xuất khẩu tới thị trường Việt Nam thì Mitsubishi lại tìm kiếm thêm địa điểm tại KCN Long Hậu để đầu tư nhà máy lắp ráp ô tô, nâng cao công suất nhà máy hiện có tại Bình Dương chỉ 5.000 xe/năm. Ford Việt Nam cũng xúc tiến rốt ráo việc mở rộng, nâng công suất nhà máy lắp ráp, sản xuất các loại xe và phụ tùng ô tô tại Hải Dương, từ mức 14.000 xe/năm hiện tại lên 20.800 xe/năm.

Ngành ô tô việt nam, công nghiệp ô tô, thaco

Rõ ràng Việt Nam cần nhiều nỗ lực hơn để thúc đẩy sự chuyển biến mạnh mẽ. Và những doanh nghiệp lớn có tâm có tầm với đất nước cần phải giữ vị trí tiên phong. Những mô hình mà người Nhật đã làm, người Hàn quốc đã làm, nay cũng được những doanh nghiệp Việt Nam tiến hành một cách thận trọng và bài bản.

Những nhân tố mới

Thaco đã xây dựng chiến lược phát triển sau năm 2018, với tầm nhìn là sẽ trở thành Tập đoàn công nghiệp đa ngành, trong đó ô tô là chủ lực, tập trung phát triển các ngành nghề bổ trợ cho ngành ô tô

Ông Trần Bá Dương Chủ tịch THACO

Công ty ô tô Trường Hải (Thaco) ra đời năm 1997 đang là nhân tố dẫn đầu ngành Ô tô Việt Nam. Cuối năm 2017 họ vừa khánh thành nhà máy chuyên sản xuất, lắp ráp xe buýt tại tỉnh Quảng Nam với công suất thiết kế 20.000 xe/năm. Tháng 4/2018 Thaco tiếp tục đưa vào hoạt động giai đoạn I của nhà máy Thaco Mazda với công suất 50 ngàn xe/năm, tổng vốn đầu tư 12.000 tỷ đồng. Khu phức hợp Chu Lai – Trường Hải với diện tích hơn 650 ha đang đặt nền móng cho sự phát triển lớn, bao gồm các nhà máy sản xuất lắp ráp, các nhà máy công nghiệp hỗ trợ, Cảng biển và hậu cần, Trường Cao đẳng Chu Lai – Trường Hải cung ứng nguồn nhân lực.  Thaco cũng đã nhận chuyển giao công nghệ và phân phối xe tải Fuso với Tập đoàn Mitsubishi (Nhật Bản) và Daimler (Đức); là đối tác phân phối xe Peugeot, BMW, Mini  Cooper.

Công ty Hyundai Thành Công ra đời mãi năm 2009 và ban đầu là nhà nhập khẩu xe. Hiện này họ đã chuyển sang sản xuất khi dựa vào công nghệ của hãng Hyundai Hàn Quốc, đúng theo cách mà Hyundai đã làm 40 năm trước khi mượn sức của Ford và Mitsubishi. Hiện tại, Hyundai Thành Công đã nâng công suất sản xuất lắp ráp xe du lịch Hyundai tại Việt Nam lên 40.000 xe/năm đảm bảo cạnh tranh với những thương hiệu khác đang đưa sản phẩm từ ASEAN vào Việt Nam, hướng đến mục tiêu xuất khẩu xe Hyundai sang các nước trong khu vực (hai mẫu Grand I10 và Tucson).

Mở cửa ngành ô tô và thị trường xe hơi cho tự do hóa thương mại sẽ có hai mặt, nó đáp ứng yêu cầu thị trường nhưng cũng hủy hoại nền sản xuất của bất kỳ quốc gia nào.

Bà Phạm Chi Lan Chuyên gia Kinh tế

VINFAST là công ty ra đời sau cùng (2017) nhưng với định hướng xây dựng thương hiệu Ô tô Việt của tập đoàn tư nhân lớn nhất Việt Nam, dù chưa đưa ra sản phẩm nhưng sự đầu tư mạnh mẽ vào nền tảng sản xuất với đầy đủ các khâu nghiên cứu, thiết kế và chuyển giao công nghệ đang lấy lại niềm tin về tương lai một ngành công nghiệp ô tô Việt tự chủ hơn. Tháng 09/2017, tập đoàn Vingroup đã khởi công nhà máy sản xuất ô tô, xe máy Vinfast trị giá 3,5 tỷ đôla có công suất 500.000 xe/năm với tham vọng sản xuất xe điện, ô tô thương hiệu Việt cho thị trường trong nước và xuất khẩu.

Ra đời sau các hãng xe khác, Vinfast luôn mong muốn chắt lọc tinh hoa của ngành ô tô thế giới vào sản phẩm đầu tiên. Chúng tôi đã có một quá trình tìm hiểu, lựa chọn kỹ lưỡng các đối tác nhằm cho ra đời những sản phẩm chất lượng cao, an toàn, hiện đại, mang bản sắc Việt nhưng đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Ông Nguyễn Việt Quang Phó Chủ tịch Vingroup

Hướng đến một ngành công nghiệp ô tô tự chủ và mạnh mẽ, bên cạnh việc khuyến khích các doanh nghiệp nội địa tối ưu hóa chi phí đầu vào, cung cấp linh kiện nội địa hóa với mức giá cạnh tranh so với nhập khẩu, giảm chi phí xe sản xuất lắp ráp trong nước, Chính phủ vẫn cần có các cơ chế chính sách thu hút các tập đoàn đa quốc gia đầu tư các dự án lớn tại Việt Nam, nhất là các nhãn hiệu xe chưa có trung tâm sản xuất tại ASEAN, nhằm tạo điều kiện để công nghiệp ô tô Việt Nam tham gia được vào chuỗi sản xuất ô tô thế giới.

 Tỉ lệ sở hữu ô tô tại Việt Nam hiện thấp nhất Đông Nam Á. 1.000 người tại Việt Nam chỉ có 22 người sở hữu ô tô, trong khi Indonesia là 83 người, Thái Lan 232 người, Malaysia 405 người. Dự báo lượng tiêu thụ xe du lịch sẽ tăng trưởng 19%/năm và lượng tiêu thụ xe thương mại tại Việt Nam sẽ tăng 18%/năm trong giai đoạn 2015-2020.

Thích và chia sẻ để ủng hộ OFFB!

MỚI NHẤT